մերկ՝ դու հասարակ ես

Պաբլո Ներուդա
սոնետ XXVII

Մերկ` դու հասարակ ես քո ձեռքի նման,
հարթ, հողեղեն, փոքրիկ, կլոր, թափանցիկ,
լուսնի գծեր ունես, խնձորի ճամփաներ,
մերկ՝ դու նրբին ես մերկ հատիկի նման։

Մերկ՝ կապույտ ես Կուբայի գիշերի նման,
պատատուկներ ու աստղեր կան մազերիդ մեջ,
մերկ՝ դու ընդարձակ ես ու դեղին
ոսկե եկեղեցու ներսում ամառվա նման։

Մերկ՝ դու պստիկ ես քո եղունգի նման,
կոր, նուրբ, վարդագույն, մինչ բացվում է լույսը
ու դու հետ ես մղվում ստորգետնյա աշխարհ

ասես հագուստի ու հոգսի երկար թունելով.
պարզությունդ խամրում է, հագնվում, թերթատվում
ու նորից մի մերկ ձեռքի վերածվում։

Advertisements
Հրատարակված՝ Թարգմանություն-ում | Պիտակված , , , | Թողնել մեկնաբանություն

Սևսար֊Սևքար

Որոշեցի չալարել ու ամեն արշավից հետո մի քիչ պատմել: Այսինքն միշտ  որոշում եմ ու միշտ ալարում, բայց կփորձեմ գոնե առաջին ծիծեռնակին հասնել: Հուլիսի 14,  Սևքար:

ՀՀ֊ում Սևքար անունով առնվազն 5 գագաթ կա: Վարդենիսի լեռնահամակարգում՝ Արմաղան լեռան դիմաց գտնվող Սևքարը (3063) հայտնի է «Սևսարի երկնադիտարանով»՝ գրեթե չուսումնասիրված, միակը իր տեսակի մեջ: Ուզում էինք տեսնել երկնադիտարանը, հետո, եթե ժամանակն ու հնարավորությունները թույլ տային, բարձրանալ Սևքար:

Առաջին անգամ Սևսար գնացել էի Արևիի Գևորգի հետ՝ մոտ չորս տարի առաջ: Արմաղանից իջանք ու գնացինք երկնադիտարանը տեսնելու: Մայիսն էր, Սևքարը արդեն զարթնել էր ձմեռային տրամադրությունից, բայց դեռ զգացվում էին նուրբ կապույտների ու ձյուների երազները: Աչքս վրան մնաց: Որոշեցի, որ մի օր կվերադառնամ:

DSCN4506

Սևքարը 2014֊ի մայիսի 18-ին

Գուգլի քարտեզում Սևսարի տեղը նշված է․ սրամտորեն թե՞ անփութորեն՝ հասցեն Մայիսի 9֊ի փողոցում է տրված: Բայց տեղանքը ճիշտ էր: Ըստ դրա՝ իջանք խճուղուց դեպի Սևքար ուղիղ գծով ամենակարճ հեռավորությամբ  հատվածքում, մի քիչ հաց֊պանիր֊բանջարեղեն կերանք ու սկսեցինք գծել մեր ճանապարհը:

Անսպասելիորեն՝ ծաղկած սեզոնին էինք գնացել․ ծանոթ ու անծանոթ սիրուններ ու դեղաբույսեր՝ տեղ֊տեղ մետրի հասնող բարձրությամբ։

armaghan-sevkar

Արմաղանը Սևքարի ճամփից

Քարտեզը Սևսարի երկնադիտարանի ու մեր բռնած ուղղության միջև Գանձաքար գագաթ էր պատկերում՝ 2602 մ բարձրությամբ: Որոշեցինք քայլել այդ գծով, ընթացքում մի գագաթ էլ մեզնով անել 🙂

gandzakar-sevkar

Գանձաքարը, հետևում՝ Սևքարը

Սևքարին մոտիկ արդեն սկսեցին շրջանաձև քարային կուտակումներ ու քարասյուներ հանդիպել: Կապույտ ներկված, բետոնապատ առվի հանդիպեցինք՝ լրիվ ցամաքած:

Մի քիչ փնտրեցինք, մինչև գտանք տեղացիների ասած Նախշուն քարը․ ես ստույգ տեղը չէի հիշում, նավիգացիան էլ ուշացումով էր արձագանքում ուղղության փոփոխություններին: Հենց Սևքարի լանջի տակից սկիզբ առնող ձորակի ափին էր: Վաղ գարնանը կարելի է գնալ ստուգել՝ գոնե մի քիչ ջուր հոսո՞ւմ է երբեմն, թե՞ լրիվ ցամաքել է արդեն:

IMG_20180714_134223

Նաշխունը

Տարածքը մաքուր էր, միայն մի պլաստիկից բաժակ էր մի տեղ կորել֊մոլորվել (ճիշտ ճամփան ցույց տվեցինք):

IMG_20180714_145153

Հավանաբար ջուր (և ոչ թե օձ), Սևսարի մեծ քարի կողն է

Ա՜խ ու վա՜խ արեցինք, նկարեցինք, նկարվեցինք, կոֆե խմեցինք, խոսեցինք ու երազեցինք քարերի պատկերագրերերի ու զորության մասին, վերջապես վեր կացանք՝ Սևքարը բարձրանալու:

IMG_20180714_133743

Սևսարի երկնադիտարանը և Սևքար լեռը

Արդեն ուշ էր․ որոշեցինք, որ կբարձրանանք երևացող լանջով, հետո կկողմորոշվենք՝ աջ թե ձախ բարձունքը հաղթահարենք: Լանջի հետևից երևացող կողն ասում էր, որ որոշակի խորությամբ խառնարան կա, բայց խառնարանն իջնելու կամ գագաթի ճիշտ կետը փնտրելու ժամանակ երևի թե չէինք ունենա:

Կակաչներ կային սարի փեշերին․ ճամփին չէին հանդիպել: Ջուր խորհրդանշող երկու  ժայռապատկեր էլ տեսանք․ լավ փնտրելու դեպքում երևի էլի կգտնվեն:

IMG_20180714_150230

ջո՜ւր

hdr

Վերելք

Իսկ գագաթը, ավելի ճիշտ՝ մերձգագաթային հատվածը, լիքն էր իմ համար նորահայտ սպիտակավուն֊վարդագունոտ հրաշքներով: Հետո վիքիՄհերն ու վիքիՎոլոդյան կպարզեն, որ անունը ճթիկ ցանցավոր է:

IMG_20180714_170249

Ճթիկ ցանցավոր

Գուներանգ մանրիկ քարերի ու սև ավազի մեջից բխած անհաշիվ ծաղիկներ․ այդ էր Սևքարը: Գագաթին էլ սատանի պես սև, տաք օխրայով ծաղկած քարերով կույտ էր հավաքած:

IMG_20180714_165532

Քայլեցինք 7 ժամ և 38 րոպե, անցանք 12․34 կմ, բարձրացանք 792 մ, իջանք 792 մ:  Բայց, ինչպես երևում է թրեքից, գագաթին չհասանք:  Մյուս անգամ:

Սպասի ու մենք կգանք, մենք սպասում ենք, որ գանք:

IMG_20180714_163704

Հրատարակված՝ արշավական-ում | Պիտակված , , , , | Թողնել մեկնաբանություն

սիրում եմ ինձ որ սիրում եմ քեզ

Մոլորակի վրա իջել է սերը:
Ժայռեր ու ծառեր են աճել խորքերից:
Աստեղային փոշուց վերհառնել է մարդը,
Սիրելու՝ ինչպես ծաղկումի մեջ ծառն է
Անմնացորդ հեղում հոգին եթերային:

Ու սիրում է մարդը ուժի անզսպությամբ,
Մինչև վերջին ճիգը, վերջին սահման,
Մինչև եզրը, որտեղ կհանդիպի կրկին
Ինքը իրեն՝ դարձած իր ամբողջի մի մաս,
Երբ կսիրի իրեն, որովհետև եղավ
Սիրո բնակարան, գործիք՝ տրված նրան:
Իր մեջ բացված սերը մարդուն դարձրեց մի բան,
Որ սիրում է իրեն հենց այդ սիրո համար:

Հրատարակված՝ պոեզիա-ում | Պիտակված | Թողնել մեկնաբանություն

դու

Իմ բացված աչքի մեջ դու ես
Իմ շնչած ծխի մեջ դու ես
Իմ կապած ժամի մեջ դու ես

Իմ բացած դռան մեջ դու ես
Իմ արած քայլի մեջ դու ես
Իմ թափած ջրի մեջ դու ես

Իմ բռնած մկան մեջ դու ես
Իմ գրած կոդի մեջ դու ես
Իմ գտած բագի մեջ դու ես

Իմ ապրած կյանքի մեջ դու ես
Իմ չապրած կյանքի մեջ դու ես
Իմ սիրած երազը դու ես

Իմ ուզած-չուզածը դու ես
Իմ եղած-չեղածը դու ես
Իմ արած-չարածը դու ես

Բա ե՞ս… ես չգիտեմ, թե ես
Ինչ կապ ունեմ կամ թե ինչի
Ինչ անում եմ՝ դու ես, դու ես

Դու ես
Ես եմ
Ես-դու
դու-ես
բայց դու բայց դու
բան չգիտես
ես չգիտեմ
դու չգիտես
ոչ էլ գիտենք
թե ով գիտի
կամ ով արեց
որ չգիտենք
կամ ով գիտի
թե ինչ կանենք

գոնե աստված
մի ձեն հաներ
իմանայինք՝
ինքն էր թե չէ

ձեն չի հանում
թող չհանի

իմ իմացածը միշտ դու ես
իմ չիմացածը միշտ դու ես
իսկ մնացածը… ի՞նչ մնաց

ինչ էլ մնաց՝ էլի դու ես

Հրատարակված՝ պոեզիա-ում | Թողնել մեկնաբանություն

Գարուն

Արևի լույսը կընկնի ներքև
անձրևորդերը մեղմիկ կխլրտան
մուգ հողի ներսի անգույն սերմերը
դանդաղ կփքվեն
կբարձրանան
Աստղը մարել է
միլիոն ու միլիոն տարիներ առաջ
Անձրևորդերը մեղմիկ խլրտում են
երկու վայրկյան անց
վերջին ֆոտոնը նրանց կպատմի
լուրը անցյալից
Ծիլերը ելան
Արևի լույսը ընկել է արդեն
Անձրևորդերը մեղմիկ խլրտում են
ծիլերի շուրջը
Հողը եռում է

Հրատարակված՝ ձեռագիր, պոեզիա-ում | Թողնել մեկնաբանություն

Բոլոր ճամփաները դեպի սեր են տանում

Բոլոր ճամփաները դեպի սեր են տանում:
Կյանքը թակարդը լարել, սպասում է:
Մոխիրը կրակ էր:

Կյանքը կրակը վառել, սպասում է:

Բոլոր ճամփաները դեպի քեզ են բերում,
Մեր ընդհանուրը մոխիր է:

Բոլոր ճամփաները քեզ են բերում,
Կյանքը միջնորդ է:

Հրատարակված՝ պոեզիա-ում | Պիտակված , | Թողնել մեկնաբանություն

գրավիտացիա 2

Շենքահասակ ծառը դադարել է աճել,
որ գրավիտացիան մեջքը չկոտրի։
Թռչուններն ամեն գիշեր հավաքվում են գլխին։
Սոսին ունկնդրում է նրանց ծլվլոցը։
Քաղաքն անիծում է նրանց կռկռոցը։
Փետուրները սև են,
տերևները՝ կանաչ,
աչքերը՝ խոր իջած
հողի մեջ։
Ծառն ու ագռավները տեսել են
մութ հողի տակ աճող գունավոր սերմեր։
Ծառն ու ագռավները բարձրանում են այնքան,
մինչև գրավիտացիան սահման է սահմանում։
Ծանր քաղաքն աղմկում է
նրանց տակ։

Հրատարակված՝ պոեզիա-ում | Պիտակված , , | Թողնել մեկնաբանություն

Սև մայրամուտ

Աղբյուր՝ NASA

Աղբյուր՝ NASA

Երկնքում գիշեր-ցերեկ աստղեր են։

Օդ չկա։

Օրը տարի է տևում։

 

Ես այստեղ չեմ ապրում,

Ոչ էլ աստեղային ճամփորդ եմ,

Ոչ էլ աստեղային մարմինս

Անտեսանելի աչքերն է բացել։

 

Մայրամուտի գույնը սևն է՝

Անթափանց, համատարած, մեներանգ։

Վիթխարի կապույտ մոլորակը

Լուսնափոշուց էլ ցածր է իջնում՝

Երկիրը մայր է մտնում։

 

Նայում եմ ֆոտոյին

Հուսահատ.

Օդը չի հերիքում։

Աչքերս բաց են։

Ու չնայած դրան,

Կամ հենց այդ պատճառով,

Կամ էլ անկապ,

Առանց որևէ պատճառի

Բարձրանում ես սևաթույր մայրամուտի ֆոնին,

Քո համար ժպտում ես

Երկրից։

 

Հուսահատ եմ։

Նույնիսկ լուսնային մայրամուտ նայելիս

Էլի դու ես,

Էլի

Էլի։

Էլի հիշում եմ

Քեզ,

Որ քեզ

Չեմ կարողանում մոռանալ։

Հրատարակված՝ ձեռագիր, պոեզիա-ում | Թողնել մեկնաբանություն

բայց դու մարմին չես

բայց դու մարմին չես
դու ինսոմնիա ես
իսկ գրավիտացիան
արթուն է մեր միջև

Հրատարակված՝ ձեռագիր-ում | Պիտակված , | 1 մեկնաբանություն

բայց ես մարմին չեմ

բայց ես մարմին չեմ
ես չգիտեմ _ինչ եմ
առանց մարմնի ես չկամ
առանց եսի ոչինչ չկա
բայց ես մարմին եմ
բայց ես ես եմ
ես չեմ քնում
բայց մարմինս ուզում է

Հրատարակված՝ ձեռագիր-ում | Պիտակված , | 1 մեկնաբանություն